Recept voor ABC-tje: Avocado Banaan Chocolade Pudding met Pepermunt

ABC pudding- Avocado Banaan Chocolade

Ik ben nooit zo’n enorme zoetekauw geweest. Als kleine meisjes kregen mijn zus ik met Pasen een trommel vol met snoepjes van mijn grootouders, en een mandarijn. Ik stopte de mandarijn in het trommeltje met de snoepjes en keek er weken lang niet naar om. Tot m’n zus op een dag vroeg of ze misschien een snoepje uit mijn trommel mocht, want die van haar was al leeg. We deden de trommel open en troffen daar een beschimmelde mandarijn die zijn sporen over de rest had achtergelaten.

In restaurants neem ik als dessert liever een kaasplankje dan iets zoets, tenzij er iets bijzonders op de kaart staat, zoals iets met Rabarber bijvoorbeeld. Maar ja, Rabarber is eigenlijk ook weer meer zuur dan zoet. Ik denk dat ik daarom zelf ook niet vaak desserts maakte, maar sinds ik bezig ben met de geneeskracht van kruiden daag ik mezelf steeds meer uit om creaties in m’n keuken te fabriceren waar ikzelf en anderen stijl van achterover slaan. Spannende en interessante smaaksensaties, daar hou ik van. Bovendien houd ik niet zo van boter, melk en opgeklopte eiwitten, ik vind het te machtig. Ik ben geen veganist, maar als het om koken gaat kies ik vaak toch liever voor plantaardige opties. Dat voelt gewoon minder zwaar.

Een andere reden waarom ik vaak kies voor plantaardig, is omdat ik steeds meer leer over eetbare en geneeskrachtige planten die ook nog eens heel goed zijn voor de spijsvertering. En een volwaardige bron van mineralen, vitamines en eiwitten! Ideaal dus om aan gerechtjes toe te voegen en er iets omheen te bedenken. Ik was al een tijdje opzoek naar een recept voor een veganistische chocolade mousse waarin ik pepermunt kon verwerken. Uiteindelijk is het de ABC pudding geworden. ABC pudding is een bommetje aan enorm geneeskrachtige ingrediënten. Banaan, Avocado, Cacao en Pepermunt (en zelfs de garnering van kokosrasp) zitten allen boordevol heilzame inhoudsstoffen (scroll naar beneden voor details), en ABC pudding is ook nog eens vrij van zuivel en toegevoegde suikers.

Wat heb je nodig?

Recept is voor 2 personen met trek 😉

  • 4 Bananen
  • 1 Avocado
  • 2 eetlepels Cacao poeder
  • 1 eetlepel Kokos rasp
  • 4 blaadjes Pepermunt
  • een blender

Als je behoefte hebt om je chocolade mousse ietsje zoeter te maken dan zou ik aanraden er een scheutje Agave siroop aan toe te voegen, of honing. Dit is een koud dessert, dus als je er kristal suiker aan toevoegt dan smelt het niet en blijft het korrelig, terwijl je voor een gladde substantie wil gaan. Kies daarom voor iets vloeibaars en neutraals.

Hoe maak je het?

Dit is misschien wel het makkelijkste volwaardige dessert dat ik ooit heb gemaakt. De bereiding zelf kost misschien 15 minuten, hooguit.

  • Ontdoe avocado en bananen van schil en pit.
  • Meng de bananen en avocado in een grote kom en prak ze even.
  • Doe er cacaopoeder en 2 pepermunt blaadjes bij en roer het geheel nog even om.
  • Schep het mengsel in de blender en pureer een minuutje, tot er een gladde substantie ontstaat. Echt een luchtige mousse wordt het niet, maar wel ontzettend lekker!
  • Schep over in twee kommetjes en sprenkel de kokosrasp eroverheen, en de rest van de pepermunt ter garnering.
  • Zet een uurtje in de koelkast voordat je het serveert.

Smullen maar!

Heilzame eigenschappen van de afzonderlijke ingrediënten (behalve kokos):

Avocado

De Avocado plant is familie van de Laurier en zit vooral boordevol met looistoffen en onverzadigde vetten. Looistoffen (ook wel tannines genoemd) werken vochtafdrijvend en samentrekkend, waardoor eventuele kwaadaardige bacteriën op de huid en in de darmen moeiteloos worden afgevoerd. De Avocado plant werd door inheemse bevolkingen in Midden- en Noord- Amerika nahuatl genoemd, wat ‘teelbal’ betekent, omdat de vrucht daarop lijkt. Dit is niet zomaar. Het vruchtvlees is gunstig voor de prostaat en kan worden ingezet bij allerlei klachten aan de balzak. Eet dus veel Avocado als je last hebt van een opgezwollen prostaat of als je vaak moet plassen.

Ook bij vrouwen is er sprake van een associatie met het hormoonsysteem en de voortplantingsorganen. De looistoffen in Avocado voeren overtollig vocht in de baarmoeder af en overmatige slijmvorming wordt verminderd, dit helpt bij ontstekingen aan de eierstokken, baarmoederwand en bij overmatig bloedverlies en krampen tijdens de menstruatie. Het regelmatig eten van Avocado helpt de hormooncyclus goed te doorlopen.

Verder verlaagt de Avocado cholesterol en koorts. Het is tevens inzetbaar bij allerlei nerveuze klachten, zoals een te hoge bloeddruk en spanningshoofdpijn.


Banaan

Men gaat er vaak vanuit dat Bananen aan bomen groeien, maar de Banaan is geen boom. Door de over elkaar liggende vlezige bladstelen ontstaat er een schijnstam, maar het is een plant. In Latijn heet de Bananenplant Musa acuminata. Het word ‘Musa’ betekent ‘muze’ in Arabisch of Perzisch en daar is de plant naar vernoemt. Al in de 6e eeuw voor Christus is er geschreven over de heilzame werking van de Banaan, in Boeddhistische geschriften.

Een bijzondere plant dus, waarvan vrijwel alle delen eetbaar en heilzaam zijn; de bloemen, de wortels, de stengel en de vrucht. De vruchten zijn vlezig maar toch licht verteerbaar en een beetje plakkerig en slijmerig als je het prakt (in een pudding bijvoorbeeld), dit maakt hem slijmvlies- opbouwend, bij allerlei infecties aan de maagwand, de huid en de darmen. De Banaan werd vroeger gebruikt om de de tuberculosebacil te doden, die onder andere in de darmen vertoeft. Ook uitstekend om diarree mee te stoppen en mineralen aan te vullen na overmatig vochtverlies bij braken.

Bananen staan vooral bekend om hun hoge dosis Kalium. Kalium is een onmisbaar mineraal en ons lichaam kan het niet zelf aanmaken. Samen met Natrium is Kalium verantwoordelijk voor een goede vochthuishouding en bloeddruk in het lichaam. Ook regelt Kalium de geleiding van zenuwprikkels naar de spieren, waardoor deze goed kunnen samentrekken en bewegen. Bij een Kalium tekort kan er sprake zijn van: hartritmestoornissen, lusteloosheid, misselijkheid en verzwakte spieren. Naast Kalium bevatten Bananen ook een hoge dosis Magnesium (bot- en spiervorming) en Selenium. Selenium is een anti-oxidant en ontzettend belangrijk voor het verwijderen van zware metalen en vrije radicalen, en de opbouw van het immuunsysteem en hersenfuncties. Samen met de hoge dosis vitamine C is Banaan dus erg goed voor onze natuurlijke afweer.


Cacao

Voor de duidelijkheid, ik heb het hier over rauwe en ongezoete cacao uit de cacaoboon. In Latijn heet de Cacao-plant Theobroma cacao. Theobroma betekent ‘voedsel van de goden’. De naam cacao komt van de eeuwenoude beschavingen in Midden-Amerika, denk aan de Olmec, Maya en Azteken, die ‘kakaw’ een heilige status toedichtten. Goden werden aanbeden voor het brengen van cacao naar de wereld en het werd gebruikt in rituelen, ceremonies, feesten en festivals. Vanwege de waarde werden de bonen zelfs gebruikt als een vroege vorm van geld.

Uiteindelijk is cacao ook in Europa terecht gekomen en hier wordt cacaopoeder tegenwoordig als ‘superfood’ verkocht. Het is erg rijk aan anti-oxidanten, mineralen en vitamines. De antioxidanten in cacao hebben een positieve invloed op je cholesterol en bieden daarmee bescherming tegen hartproblemen. Cacao beschermt ook tegen diabetes type 2. De mineralen in cacao bestaan uit Ijzer, Koper en Magnesium. Ijzer is een soort geleider die andere mineralen beter door het lichaam verspreidt en bouwt het bloed op. Dit maakt cacao een uitstekend middel bij bloedarmoede. Magnesium is belangrijk voor je hersenen, je stofwisseling en je immuunsysteem. Daarnaast helpt Magnesium om je spieren, botten en tanden sterk en gezond te houden. Koper helpt bij de zuurstoftoevoer naar rode bloedcellen, maar ook bij de regulatie van je stofwisseling.

Uit onderzoek is gebleken dat er in het Westerse dieet sprake is van een groot tekort aan Magnesium en Koper. Cacao is een uitstekende bron van beide mineralen, zo bevat 1 eetlepel cacaopoeder (10g) wel 53 gram Magnesium.

Tot slot bevordert Cacao de aanmaak van hormonen en neurotransmitters die je goed doen voelen en je libido verhogen, dit komt door de aanwezigheid van het stofje fenylalanine. Fenylalanine wordt in de hersenen omgezet naar dopamine, en dopamine ken je misschien wel: het verhoogt je geluksgevoel en concentratievermogen.


Pepermunt

Niet een hoofdbestanddeel in dit gerecht, maar toch zeer de moeite waard om aan te halen: de geneeskrachtige werking van Pepermunt (Mentha x piperita). Pepermunt, niet te verwarren met de veel meer voorkomende Kruizemunt, is een kruising tussen Watermunt en Aarmunt. ‘Mentha’ komt van het Griekse woord minthos, dat ‘sterk ruikend’ betekent. De onmiskenbare geur en smaak is te danken aan de inhoudsstoffen menthol en menthon; Pepermunt bestaat voor 60% uit deze inhoudsstoffen. Menthol en menthon zijn sterk werkende essentiële olien die in de juiste dosering een enorm geneeskrachtige werking hebben op het zenuwstelsel, luchtwegen, de spijsvertering en de huid.

Pepermunt werkt kalmerend, desinfecterend en ontkrampend. Samen met het hoge gehalte aan looistoffen en bitterstoffen zorgt het voor een verlichtend gevoel na een zware maaltijd, het bevordert de eetlust en stimuleert de spijsvertering. Met name bij nerveuze darm en maagklachten zoals misselijkheid, te veel maagzuur, maag- en darmzweren, galstenen en koliek. Ook op het centrale zenuwstelsel heeft Pepermunt een kalmerende werking, bijvoorbeeld bij hoofdpijn en migraine. Het heeft juist een stimulerende werking bij zenuwuitputting en depressie, alleen de geur al geeft verlichting.

Pepermunt staat verder bekend om het veelvuldig gebruik in allerlei anti-griep en verkoudheidsmiddeltjes, dat komt omdat de etherische olie in Pepermunt desinfecterend werkt en bij inhalatie de bacteriën in slijmvliezen en huid kan doden. Hierdoor kan je weer vrijer ademen. Bovendien heeft het ook een licht verdovende werking, waardoor voorhoofds- of bijholte ontsteking als minder pijnlijk wordt ervaren. Tot slot heeft Pepermunt een verkoelende en daarna verwarmende werking op de huid, dit werkt uitstekend bij jeuk, waterpokken, muggenbeten, huiduitslag, brandwonden en zweren.

Leuk feitje over Pepermunt: het bevat een fyto-oestrogeen die de vruchtbaarheid van vrouwen kan bevorderen. Vandaar dat de bruiden vroeger een krans van Munt droegen.

Let wel op: De menthol in Pepermunt is dermate expectorerend (uitdrijvend) dat het niet gebruikt mag worden tijdens de zwangerschap. Ook kunnen verslavingsgevoeligen beter wegblijven bij Pepermunt : in combinatie met suiker kan menthol een dronken gevoel geven en zo afhankelijkheid creëren. Kruizemunt is dan een goed alternatief, want het bevat veel minder menthol.


Aan Kokos ga ik een heel apart stukje wijden, met name omdat het naast een voedingsmiddel ook een cosmetisch product is, waar ik graag mee werk in balsems en zalven. Daarover dus later meer.

Waar komen Terschellingse cranberries vandaan?

Cranberry

Misschien wel het meest gebruikte natuurlijke geneesmiddel onder de gemiddelde Nederlander, cranberry. Oftewel: veenbes. Veel Nederlanders grijpen bij blaasontsteking eerst naar een fles cranberry sap voordat ze aan de antibiotica gaan. Ikzelf gebruik het in combinatie met Guldenroede tinctuur (‘Solidago’). De effectiviteit van cranberries bij blaasontsteking mag wellicht wijd en zijd bekend zijn, in Nederland werd traditioneel Solidago gebruikt, lang voordat het bestaan van cranberries hier überhaupt bekend was. Cranberries zijn namelijk geen inheemse soort, maar dat maakt het natuurlijk niet minder effectief.

Gouden tijden voor Terschellingse strandjutters

Heb je zelf wel eens geprobeerd om cranberries in een gerecht te verwerken? Ze zijn erg zuur en vrij hard en er gaat een proces aan vooraf om ze lekker te laten smaken: langdurig koken, suiker, kaneel, kruidnagel toevoegen (scroll naar beneden voor recept)… Maar dan heb je ook een heerlijke jam, of saus bij gevogelte. Je ziet het er niet aan af. Dus toen een groep Terschellingse strandjutters in 1839 een hele scheepslading aan gestrande cranberries (voor hen toe nog onbekend) aan de kust aantrof waren zij niet bepaald onder de indruk. Bij het zien van de vaten hoopten zij wijn of druiven aan te treffen, maar kwamen bedrogen uit, en uit teleurstelling dumpten ze die enorme hoeveelheid cranberries met vat en al in de duinen. Maar wat bleek? De besjes hadden het wel naar hun zin op Terschelling. Cranberries zijn afkomstig van Lepeltjesheide en die doet het over het algemeen beter in veengrond, maar de grondwater stand in Terschelling was destijds blijkbaar hoog genoeg en daar houdt het plantje houdt boven alles erg van natte voetjes. Binnen een paar jaar hadden de zaden in de vruchten wortel geschoten en de Lepeltjesheide (‘Vaccinium macrocarpon‘) verspreidde zich al snel over de valleien van het eiland.

‘Kraan-beere’

De in Terschelling aangespoelde cranberries waren afkomstig van een Amerikaans schip dat in 1839 in de Waddenzee was gezonken. De vaten met cranberries waren niet voor de handel bedoeld, maar als EHBO kruid bij scheurbuik en als conserveringsmiddel voor de proviand. Het hoge gehalte aan antioxidanten en vitamine C in cranberries maakte het zeer gunstig voor de lichamelijke en mentale toestand van de bemanning. Deze kennis was afkomstig van inheemse volkeren aan de Oost-kust van de Verenigde Staten en Canada, die al eeuwenlang gebruik maakten van cranberries als natuurlijk remedie. De Algonquin Indianen gebruiken cranberry om het gif uit pijlwonden te halen, bij blaasontsteking en als rode grondstof voor het verven van kleding en tapijten. Toen Nederlandse kolonisten in de 18e eeuw in aanraking kwamen met het traditionele gebruik van dit besje raakten zij geïnteresseerd in de effectiviteit en gingen er verder onderzoek naar doen. De geneeskrachtige werking bij scheurbuik werd ontdekt en al gauw werd het een zeer gewild kruid in de Amerikaanse scheepvaart. Duitse kolonisten gaven het de naam ‘Kraan-beere‘ (kraan-bes), omdat de bloem van lepeltjesheide op de snavel van een kraanvogel lijkt. Later is dit in het Engels verbasterd naar ‘cranberry’.

Botanisch onderzoek

In Europa zelf bleef het bestaan van cranberry echter onbekend, maar dat maakt de onvoorziene ontmoeting met cranberry in Nederland des te sensationeler. Zoals ik al zei had de Terschellingse bevolking in eerste instantie geen idee welke schat er zomaar was aangespoeld. Pas in 1868, bija 30 jaar later, werd de veenbes aan botanisch onderzoek onderworpen. De botanicus Franciscus Holkema schreef zijn afstudeerscriptie over onbekende gewassen op de Nederlandse eilanden in de Noordzee (de Afsluitdijk bestond toen nog niet) en ontdekte de Lepeltjesheide in vele valleien van Terschelling. Onbekend met dit specifieke gewas ging hij met veel enthousiasme aan de slag, maar helaas overleed Holkema kort daarop aan TBC, voor hij zijn onderzoek af kon maken. Desalniettemin was de teerling geworpen, in academische kring brak men zich het hoofd waar deze soort toch ineens vandaan was gekomen en hoe het zich zo snel had verspreid. Heide groeit namelijk van oorsprong niet op duingrond, maar op veengrond. De lokale bevolking zag het circus nog steeds met lede ogen aan, in die tijd was men zeer voorzichtig met onbekende planten, uit angst voor vergiftiging. Dit laatste zou overigens mede een rol hebben gespeeld bij de enorme verspreiding van Lepeltjesheide op Terschelling, die decennia lang compleet met rust is gelaten. Hierdoor ontstond een zichzelf in stand houdend ecosysteem. Daarnaast is cranberry een zeer goed weerstandsverhogend kruid, en dat zie je terug in de groeiwijze; het is een doorzetter!

In Nederland een beschermde soort

De houding van de lokale bevolking veranderde al gauw toen een Drenthse ondernemer genaamd Borgesius helemaal naar Terschelling kwam om de plant te halen en in de Drenthse veengrond voor productie te stekken. De Terschellingers werden nieuwsgierig en ontdekten dat de besjes van ‘hun’ Lepeltjesheide eetbaar waren en over grote geneeskracht beschikten. Het ging bovendien om een zeer uniek soort. Er ontstond een lokale run op de besjes tijdens oogsttijd in de herfst, bestiert door de lokale gemeenten. In 1910 nam Staatsbosbeheer het toezicht over de cranberries daarom over en gaf de pluk in pacht van eilander ondernemers. Tot op de dag van vandaag is de Nederlandse cranberry beschermd en ondernemers moeten zich houden aan strikte regelgeving om het ecologisch habitat in stand te houden. En dat is nog een hele uitdagende taak, Lepeltjesheide houdt van natte voeten. Massa-productie is dan ook vrijwel onmogelijk en de meeste cranberries die wij aan het vaste land in de herfst en winter in de winkels kunnen kopen is niet van de eilanden afkomstig. Het grootste deel wordt geïmporteerd uit Amerika, waar de cranberry oorspronkelijk vandaan komt.

Foto afkomstig van VVV Terschelling

Recept voor kruidige Cranberry jam

Regelmatig last van blaasontsteking en geen zin om weer het zure sap van rauwe cranberries te drinken? Maak dan eens deze feestelijke en geurige cranberry jam, niet te vaak natuurlijk want er gaat behoorlijk wat suiker in om het zure te maskeren. Of gewoon voor de lekker, als laagje in een chocolade taart, of op een scone, of een lepeltje in je yoghurt. Enjoy!

Wat heb je nodig?

400 gram verse cranberries

350 gram basterdsuiker of honing

1 stokje kaneel

1 anijssterretje

3 kruidnagels

het sap van 3 sinaasappels (ong. 250ml sap)

Zo maak je het:

  1. Doe de cranberries eerst een paar dagen in de vriezer, dit maakt ze iets zoeter
  2. Haal de cranberries uit de vriezer en laat ontdooien
  3. Doe de cranberries in een pan met het sinaasappelsap, kaneelstokje, kruidnagels en steranijs en breng zachtjes aan de kook.
  4. Laat het geheel koken tot alle cranberries uit elkaar vallen en er een gladde brei ontstaat, meestal gebeurt dit na 8 tot 10 minuten koken.
  5. Voeg de suiker toe en laat opnieuw 8 tot 10 minuten zachtjes pruttelen.
  6. Haal van de kook en laat even afkoelen
  7. Voeg de jam toe aan een schone en droge pot en zet in de koelkast. De jam blijft een aantal weken goed (mits gekoeld).

Het aromatische feestje dat Lavendel heet

Lavendel balsem zalf Lavandula Lavendin

Ik heb de afgelopen tijd veel gepost over ernstige aandoeningen en fysieke klachten en toen ik vanochtend in rust mijn leven overdacht constateerde ik dat ik vooral enorm zin had om de pracht van de natuur ook weer eens te vieren. De ware vrijgevigheid van al die mooie kruiden. Veel kruiden hebben een behoorlijke handleiding, maar veel ook niet. Binnen die laatste categorie valt Lavendel*. En wat een feestje is dat!

Lavendel (Lavandula angustifolia). Ik vind het een beetje een deftig kruid. Althans, niet als ik de Lavendel hier in de geveltuintjes van de grote stad zie verpieteren door de kou. Maar wel als ik droom over de lavendel velden van de Provence. Lavendel houdt van warmte en droogte, en toch doet ze het hier in Nederland best wel heel erg goed. Ik heb in de lente Lavendel gezaaid en wonder boven wonder begint ze nu op te komen, bij temperaturen die rond het vriespunt schommelen. Dat zegt heel veel over de weerstand die ze aan het licht brengt. Lavendel is een heel krachtig en weerstand verhogend kruid.

Eigenlijk was ik nooit zo’n fan van Lavendel. Ik hou enorm van parfum, maar Lavandin (een variant op Lavendel die in de Franse parfumindustrie veel wordt gebruikt) voert meestal niet de boventoon in mijn parfum collectie. Ik kies liever voor het zwaardere werk, zoals Vanille, Bergamot, Muscus, Cederhout en zowat alle parfums van Guerlain. Maar sinds ik ben begonnen met het maken van mijn eigen verzorgingsproducten op basis van kruiden is Lavendel niet uit mijn spreekwoordelijke laboratorium weg te denken. Lavendel is voor enorm veel dingen geschikt en ik HOU van haar. Of eigenlijk moet ik zeggen ‘hem’, want volgens de magische archetypen is Lavendel een mannelijk kruid, geassocieerd met de planeet Mercurius (communicatie) en met het element lucht. In de tovenarij wordt Lavendel ingezet voor haar volgende eigenschappen: liefde, bescherming, reiniging, vrede en een lang leven.


Wat kan je zoal doen met lavendel?

Misschien heb jij in eerste instantie ook niet zoveel met Lavendel, maar ik hoop dat dit artikeltje van mij jouw mening over Lavendel ook een beetje kan bijstellen. De meest toegankelijke manier om dat te doen is om Lavendel praktisch in te zetten, dan komt hij het beste tot zijn recht, zonder oordeel en intens vrijgevig.

De wijze van verwerken kan per kruid verschillen. Sommige kruiden geven hun inhoudsstoffen het beste af in water, anderen in alcohol of glycerine, en weer anderen in een koude drager olie zoals zonnebloem of amandelolie. Het hangt er dus maar helemaal van af welke inhoudsstoffen van dat specifieke kruid de belangrijkste geneeskrachtige werking bieden voor jou en het doel van jouw verwerking. Veruit de meest geliefde en gebruikte inhoudsstof in Lavendel is de etherische olie, dat is een hormoon achtige afscheiding die de typische smaak en geur aan Lavendel geeft en zorgt voor de desinfecterende werking die zo geliefd is in zeep en shampoo.

Etherische olie & hydrolaat:

Etherische olie kan op verschillende manieren uit de Lavendel plant worden verkregen. Het is het beste oplosbaar in alcohol, plantaardige olie en waterdamp. Uit waterdamp verkregen etherische olie wordt ook wel essentiële olie genoemd. Dit is een ingewikkeld proces waarbij in de laatste stap de etherische olie van waterdamp kan worden gescheiden om de pure etherische olie (zonder drager) heel nauwgezet in te zetten. Etherische olie die (nog) niet van waterdamp is gescheiden wordt een hydrolaat genoemd. Deze hebben beide hun eigen kenmerken en gebruik, maar over het algemeen geldt voor hydrolaten dat ze veiliger inzetbaar zijn omdat ze verdund zijn. Hydrolaten hebben wel alle positieve kenmerken van etherische olie maar werken niet irriterend op de huid en slijmvliezen, hydrolaten worden daarom veel in cosmetica gebruikt.

Etherische olie is dus een middels stoomdestillatie verkregen aromatische essentie van een plant. Ik noem het ook wel de ziel van de plant. Vaak gaat het om een hele lage opbrengst in een hoge concentratie, daarbij is het heel vluchtig (de meeste geurende planten bevatten 0.5% – 3% etherische olie). De naam etherische ‘olie’ is een beetje misleidend want in tegenstelling tot vettige plantaardige olie uit bijvoorbeeld noten en zaden is etherische olie qua samenstelling beter te vergelijken met een hele sterke alcohol; het vervliegt bij aanraking met de openlucht of verhitting en kan zelfs irriterend werken op de huid. Sterker nog, de meeste etherische oliën mogen niet zomaar zonder een draagolie worden aangebracht, laat staan ingenomen. Dit komt omdat etherische olie qua geneeskracht een sterk prikkelende werking heeft, het lost vetten op, desinfecteert, werkt sterk in op ons gemoed en ontkrampend op darmen en zenuwstelsel.

De samenstelling van hormoonachtige afscheidingen kan per plant ook weer sterk verschillen en dit zorgt ervoor dat elke etherische olie zijn of haar eigen handleiding heeft. Aromatherapeuten weten precies welke etherische olie welke samenstelling heeft en kunnen zodanig gepast advies geven over de veiligheid en inzetbaarheid. Aromatherapie gaat ervan uit dat etherische oliën middels geur en sensatie een weldadig effect hebben op lichaam en geest en dat is nog best een hele kunst! Zo is het van groot belang te weten dat sommige etherische oliën dermate stimulerend werken dat zwangere vrouwen deze het beste kunnen vermijden. Denk bijvoorbeeld aan Rozemarijn (Rosmarinus officinalis) of Pepermunt (Mentha x piperita), je zou er dan wellicht voor kunnen kiezen om met een hydrolaat te werken. Maar dan alsnog is voorzichtigheid geboden.

Sommige planten bevatten etherische oliën die in gebruik een stuk veiliger zijn en Lavendel is er daar zeker 1 van. Tea Tree is een andere, daarom wordt de essentiële olie van Tea Tree bij acne direct op de huid aangebracht, met fantastische resultaten! Andere etherische oliën moeten in een drager worden verwerkt en/of mogen met behulp van een diffuser in de lucht worden verspreid om zo hun heilzame werking middels de reuk aan ons hormoonsysteem af te geven. Ook dat geeft hele mooie resultaten als het op Lavendel of andere kalmerende kruiden aankomt.


Lavendel etherische olie in zalf

Juist omdat de etherische olie van Lavendel zo heerlijk ruikt en veilig op de huid kan worden aangebracht wordt het zowel in de aromatherapie als ook in de kruidengeneeskunde veel gebruikt. Lavendel kalmeert ons zenuwstelsel, zorgt voor een goede nachtrust, verhoogt de weerstand, verwijdt de bloedvaten (wat het een goed medicijn tegen hoofdpijn maakt) en heeft een helende werking op huid en slijmvliezen. Ideaal voor een kalmerende welriekende massageolie of een voedende zalf die zowel de huid hydrateert en herstelt als ook rust in het hoofd brengt.

Ik gebruik de etherische olie van Lavendel zelf graag als lekker geurtje in mijn zalven en lippenbalsems. En omdat er een grote geneeskrachtige werking vanuit gaat profiteer ik ook nog eens van de heilzame werking. Ik let er wel op dat de werking van Lavendel aansluit op de zalf die ik heb gemaakt. Zo passen Kamille en Lavendel qua werking goed bij elkaar en voeg ik daarom graag een paar druppels etherische Lavendel olie aan mijn Kamille zalf toe. Kamille zalf is zeer geschikt voor de droge en schrale huid, met name bij de tere huid van babytjes en luieruitslag.

Begin met het maken van een kruidenolie van Kamille

Maak eerst een koud aftreksel van Kamille in een neutrale plantaardige olie zoals Zonnebloem, Amandel of Jojoba. Olijfolie is minder geschikt. Kamille bevat ook veel etherische olie en geeft die goed af in vettige olie, maar daarvoor is wel enig geduld gewenst.

  • Neem een goed gereinigd doorzichtig potje en vul die tot 3/4 met gedroogde Kamille bloemen. Giet hier de olie naar keuze overheen totdat de bloemen net onder staan en sluit af met een luchtdoorlatend doekje en elastiekje erom heen. Plak er een etiket op wat er in het potje zit: <Naam plant en gebruikte delen>, <type olie> en zet er de datum onder.
  • Zet de pot op een lichte, warme plek. Bijvoorbeeld op de vensterbank in de zon. Daarvoor geldt: hoe warmer hoe beter.
  • Roer dagelijks eventjes met een spateltje of lepeltje van bamboe, hout of glas (niet met metaal!) zodat alle kruiden goed onder blijven staan. Na ongeveer een week zal het roeren niet meer nodig zijn omdat de kamille bloemen alle olie hebben opgenomen en dan zakken de bloemetjes vanzelf naar de bodem.
  • Na ongeveer 3/4 weken is de olie klaar, tenzij het winter is en de zon niet genoeg op je potje Kamille olie heeft geschenen, dan is het verstandig het potje nog een paar weken extra te laten staan voor je het afgiet.
  • Neem dan een donker potje en zeef de kruidenolie door een zeef of koffiefilter zodat de Kamille bloemen zelf achter blijven. Neem een nieuw etiket en zet hier de naam, de drager olie en de datum op.
  • De olie is 1 tot 2 jaar houdbaar. Om de houdbaarheid te vergroten kan je er in deze fase al een druppel etherische Lavendel olie in sprenkelen, dat verhoogt de houdbaarheid. Een druppeltje Vitamine E Acetaat of Tarwekiem olie helpt ook enorm om rans te voorkomen.

Je kan ervoor kiezen om de olie een olie te laten. Kamille olie heeft zo haar eigen voordelen, bijvoorbeeld als er sprake is van eczeem of schimmelinfecties op grote oppervlakken van de huid; dan werkt een Kamille olie heerlijk verzachtend. Met een olie kan je dus beter smeren, met zalf stip je beter kleinere plekken aan. Ik gebruik zalf ook liever voor handen en voeten, en m’n gezicht.

Verwerken van de kruiden olie tot een zalf (op basis van bijenwas)

Als je je eigen Kamille olie toch graag tot zalf wil verwerken, dan kan je de volgende stappen doorlopen:

  • Giet je olie over in een pirex maatbeker en zet deze in een pannetje met water op het fornuis (au-bain-marie). Terwijl de olie zachtjes in het water opwarmt en de geur van appeltjes door je huis verspreidt kan je beginnen met het wegen van de bijenwas.
  • Op 200ml olie kan je 20 gram bijenwas aanhouden. Bijenwas doet er even over om compleet te smelten, dus het is verstandig om de olie goed te laten opwarmen (niet laten koken) alvorens je er de bijenwas in kleine brokjes aan toevoegt. Ik vind de gestolde bijenwas druppels van Jojoli daarom erg handig.
  • Roer de bijenwas door de olie met een houten of glazen spateltje tot deze compleet gesmolten is.
  • Voeg op het laatste moment 10 druppels etherische Lavendel olie toe en haal de pirex maatbaker met je (nu nog) vloeibare zalf uit de pan met warm water.
  • Giet je zalf over in een donker potje of een tinnen rondje en wacht een uurtje om de bijenwas de gelegenheid te geven te stollen en af te koelen.

Het resultaat is een boterachtige dikke crème die heerlijk naar grondappeltjes (Kamille) en Lavendel ruikt die je zowel als zalf en lippenbalsem op de schrale, droge en aangedane huid kan aanbrengen. Kamille zalf met Lavendel werkt tevens schimmeldodend en desinfecterend op (brand)wonden. Zo heb je het beste van beide werelden.

20 gram bijenwas op 200ml olie kan een vrij harde zalf opleveren. Als je een iets zachtere substantie ambieert, dan kan je ervoor kiezen tevens 20gram Cacaoboter of Sheabutter toe te voegen. Ook deze kan je in handzaam formaat en voor een goede prijs bij Jojoli kopen.


Lavendel thee en andere lavendel dranken

Etherische olie lost niet goed op in water, maar dat is misschien maar goed ook met het oog op de sterke werking en smaak van lavendel. Je hebt maar een beetje lavendel nodig om een ontzettend smaakvolle toevoeging te doen aan een thee mix of cocktail.

Slaapmix

Lavendel gaat erg snel overheersen als je er een thee van zet, bovendien zijn de bloemetjes behoorlijk bitter. Bedenk dan vooral waar je Lavendel graag voor in wil zetten en welke andere kruiden je aan je thee mix zou kunnen toevoegen om dit resultaten te ondersteunen en de smaak een beetje uit te balanceren. Aangezien Lavendel kalmeert kies ik ervoor om een theelepeltje lavendel aan een pot Valeriaan thee of Citroenmelisse thee toe te voegen. Deze werken alle drie op hun eigen manier kalmerend, waardoor een goede nachtrust vrijwel gegarandeerd is. Het mooie aan de toevoeging van Lavendel in deze mix vind ik dat het zo ontzettend veel smaak afgeeft, heel anders dan Valeriaan bijvoorbeeld, dat een beetje naar zweet ruikt (waar katten dol op zijn overigens!). Valeriaan is wel licht verslavend, dus deze thee mix mag je niet te vaak en te lang achter elkaar drinken.

Lavendel siroop

Door water en honing in gelijke delen met elkaar aan de kook te brengen en hier een paar eetlepels lavendel aan toe te voegen verkrijg je een zoet Lavendel extract dat goed kan worden gebruikt in mixers voor cocktails en mocktails. Bijvoorbeeld als smaakmaker in een Gin & (Vlierbloesem) Tonic of een glaasje bubbels. Hieronder een foto van de Lavendel cordial die ik een aantal weken had gemaakt, bovenop drijft een takje Rozemarijn. Het geheel was intens bloemig en maakt vrolijk (niet alleen door de alcohol).


Parfum, potpourri & kussen spray

Ik noemde eerder al het veelvuldige gebruik van Lavendel in de parfumindustrie. De Lavendel die hiervoor met name in de Provence wordt gekweekt is een gecultiveerde soort die bijzonder hoog is in de aanwezigheid van etherische olie. Deze Lavendel wordt in geurkussentjes en potpourri ook veel gebruikt, tevens om haar kalmerende kwaliteiten. Maar ook omdat Lavendel reinigend werkt en dus de lucht zuivert.

Ikzelf ben geen enorme fan van de geur van Lavendel, dus als ik de voordelen van Lavendel wil benutten dan mix ik het nog steeds graag met andere geurende planten en vruchten. Mijn favoriet is een spray van Bergamot, Robertskruid en Lavendel. Deze spray maak ik op basis van 1/5 ethanol (95% alcohol) en 4/5 gedestilleerd water, waar ik 5 druppels etherische olie van deze 3 kruiden aan toevoeg. De spray kalmeert, zuivert de lucht, maakt vrolijk en werkt ontkrampend. Ik spray het graag op m’n kussen voordat ik ga slapen.

Suggesties nodig voor de aanschaf van een goede en betrouwbare etherische Lavendel olie? Ga niet voor goedkoop, maar kies voor kwaliteit. Goede en duurzame producenten zijn: o.a. Doterra, Primavera, Farfalla & Tisserand.

* Let op: Essentiële olie van Lavendel is voor veruit de meeste mensen veilig direct op de huid aan te brengen. De basis verbinding is Linalool, dit is een Ester die de onmiskenbare geur aan Lavendel geeft en in mindere mate ook in Bergamot en Koriander aanwezig is. Echter kan het zo zijn dat Linalool bij sommige mensen een allergische reactie geeft, daarom is het in alle gevallen raadzaam om altijd eerst een beetje etherische Lavendel olie op een klein plekje van de huid uit te proberen of direct contact met de huid gewoon geheel te vermijden.