Geur en herinneringen

Aroma essentiele olie Herinneringen

Ons gezin ging vroeger bijna elk jaar op vakantie naar Frankrijk. We namen de auto en verbleven 2 weken aan de rotsachtige kust van Bretagne of naast een wijngaard in de Bourgonge. Ik herinner me nog heel goed de ochtenden. We aten steevast verse croissantjes van de bakker op de camping, met Franse kaas en een kopje thee erbij. De thee die we daar dronken vond ik heerlijk, het was doorzichtiger dan de thee van thuis en ik voelde me er lekker bij, ontspannen. Het rook ook heerlijk: natuurlijk, maar ook fris, en het paste bij het landschap. Ik wist niet wat het was en jong als ik was probeerde ik het ook niet te achterhalen, want in Nederland stapten we gewoon weer over op Earl Grey met een biscuitje. De vakanties in Frankrijk leken een 14 dagen durende droom waarin alles anders was dan thuis. In het moment overkwam het me, en ik vroeg me niet af hoe en waarom. Het was gewoon. Ik genoot van de vrijheid, de geuren van het landschap, het gevoel van de zee op mijn huid en het fluiten van de vogels.

Tegen de tijd dat ik naar de Middelbare school ging hadden we genoeg geld om 1 keer per jaar het vliegtuig te pakken en maakten we tijdens de zomervakanties rondreizen in andere landen, verbleven in Bed & Breakfast. Maar die vakanties op de camping in Frankrijk, daar word ik nog steeds nostalgisch van. Toen ik 13 jaar was kreeg ik een vriendje en hij en zijn ouders dronken elke ochtend en elke avond kruidenthee. Op een ochtend zaten we samen aan de ontbijttafel en kreeg ik van zijn moeder een kopje thee van losse blaadjes uit een pot. De geur die zich verspreidde bereikte mijn reukorgaan en er werden ineens allerlei deurtjes in mijn hoofd opengezet; herinneringen aan wijduitgestrekte bloemenvelden en wijngaarden vlogen voorbij. Ik nam een slokje van de thee en wist gelijk dat ik hier te maken had met dezelfde thee die wij jaren geleden op mijn droomreizen in Frankrijk dronken. Had je me een paar tellen daarvoor gevraagd hoe die thee die we vroeger dronken ook alweer rook dan had ik het je niet kunnen omschrijven, maar toch wist iets in mij dat het hier om hetzelfde kruid ging. Het bleek Verveine te zijn, Citroenverveine. In Nederland is Verveine niet zo’n hit, maar in Frankrijk wel. Citroenverveine is namelijk een in Frankrijk gecultiveerde variant van Verbena (Ijzehard), gekweekt om de zachte en citroen-achtige smaak die doet ontspannen en vrolijk maakt. Ik was die dag inderdaad in een opperbest humeur. Ik reisde even terug in de tijd.

Het Limbisch systeem

Ik denk dat iedereen wel soortgelijke ervaringen als die van mij kent, waarin geuren prettige (of niet zo prettige) herinneringen oproepen. Wat ik bijvoorbeeld vaak hoor van vrouwen van middelbare leeftijd is dat hun moeder vroeger Lavendel parfum droeg en dat mijn zalf met essentiële olie van de Lavendel herinneringen aan hun moeder terugbrengt.

Het is bewezen dat een geur associatie helpt om bepaalde herinneringen op te halen, zelfs wanneer die voorheen vergeten waren. Ons lange termijn geheugen met betrekking tot geur is sterker ontwikkeld dan het visuele lange termijn geheugen. Dat komt o.a. omdat het beleven en waarnemen van geur en emoties allebei binnen dezelfde structuur plaatsvindt, namelijk het limbisch systeem. Het limbisch systeem is een structuur diep in de hersenen, een soort gordel die ten delen over de hersenstam heen ligt en die lagere hersenen van hogere hersenen scheidt. Vanuit het limbisch systeem lopen er zenuwvezels naar de hersenschors waar een geur wordt overdacht en -als mogelijk- een naam wordt gegeven. Verder lopen er zenuwvezels naar hersencentra als thalamus en hypothalamus en van daaruit naar de hypofyse. Deze spelen allen een belangrijke rol bij de productie van hormonen en kunnen wij (samen met het limbisch systeem) in evolutionair opzicht als de oudste delen van de hersenen beschouwen.

Denk je maar eens in dat onze reukzin bijvoorbeeld erg belangrijk was (en nog steeds is) voor het vinden van voedsel, wegrennen bij gevaar en onze voortplanting. Bij het voortplantingsgedrag was de geur van een geschikte partner doorslaggevend. Op basis van de interpretatie in het limbisch systeem worden er signalen aan de hypofyse afgegeven om bepaalde hormonen uit te scheiden en die hormonen spelen weer een belangrijke rol bij het gewaarworden van emotionele associaties. Je zou kunnen zeggen dat herinneringen eigenlijk gebaseerd zijn op emoties en emoties op herinneringen. Daarom worden mensen met negatieve emotionele associaties door trauma vaak behandeld middels het herleven van de herinneringen die het trauma hebben veroorzaakt, bijvoorbeeld door middel van EMDR- therapie. Bij EMDR krijgen belevenissen uit het verleden een minder prominente plek door het voorheen onbespreekbare middels gesprekken met een psycholoog of therapeut bespreekbaar te maken.

Aromatherapie

Een andere methode om negatieve of positieve associaties met gebeurtenissen uit het verleden of heden te prikkelen is Aromatherapie. In de Aromatherapie wordt er gewerkt met de essentiële oliën uit plantendelen om bepaalde associaties in de hersenen op te roepen. De plant heeft geurstoffen/hormonen nodig om te communiceren met de omgeving – aantrekking, afschrikking, bescherming en vernietiging van schadelijke indringers als bacteriën, virussen en schimmels. Wij mensen gebruiken onze geurstoffen op precies dezelfde manier, dus er is sprake van herkenning tussen plant en mens. Mensen communiceren ook met geur, al zijn wij ons er niet altijd van bewust, en dat komt weer omdat de geurzin zich zo diep in de hersenen bevindt. Een lekkere geur trekt aan, een vieze geur schrikt af. Daarom verspreiden winkels tegenwoordig vaak lekkere geurtjes om hun producten beter te verkopen en vaak heeft dit het gewenste effect (mits hiervoor de juiste geuren worden ingezet).

Geuren worden dus op een onbewust niveau verwerkt, dit komt omdat er verbindingen zijn tussen het limbische systeem en de structuur die onze hersenschors ‘wakker houdt’. Mensen vallen in slaap wanneer deze structuur wordt geremd, maar als er sprake is van emotionele spanning en zenuwen dan blijven zij wakker. Een kalmerende essentiële olie of kussen spray van Geranium, Lavendel en Bergamot kan hierbij bijvoorbeeld helpen, door direct door te dringen tot het limbisch systeem en het centraal zenuwstelsel te kalmeren. De afgifte van stress-hormonen via de hypofyse en de bijnier wordt dan geremd. Een oppeppende etherische olie van bijvoorbeeld Sinaasappel kan juist weer helpen bij depressie en lethargie.

Een paar druppels etherische olie van Sinaasappel kan een heerlijke verfrissende en oppeppende geur aan je eigen gemaakte Kastanje wasmiddel geven.

Elke essentiële olie heeft haar eigen eigenschappen, dit heeft te maken met de chemische samenstelling van de plant in kwestie. Essentiële oliën zijn hormoonachtige substanties die soms uit meer dan 500 verschillende inhoudsstoffen bestaan, te veel om hier op te noemen. Middels klinisch onderzoek is echter van een hele hoop prettig ruikende planten en kruiden achterhaalt hoe ze op de herinneren en emoties van mensen inspelen en wat ze teweeg brengen. Zo hebben de Italiaanse onderzoekers Cayola en Rovesti bij de inhalatie van verschillende oliën en mengsels de hartslag en de cardiovasculaire en respiratoire activiteit gemeten. De resultaten van dergelijk onderzoek zijn uitgebreid beschreven en dit vormt het panacee of naslagwerk waar Aromatherapie mee werkt.

Persoonlijke associaties met geuren kunnen op basis van herinneringen en emoties echter ook weer zeer verschillen, daarom is het werken met geuren ook ondergebracht in een vorm van therapie, waarbij de aromatherapeut achterhaalt welke geuren het beste bij de persoon in kwestie passen. Geur nodigt altijd uit tot contact. Wat doet een geur met je? Wat heeft dat te maken met je herinnering en je huidige emoties? Is er afkeer bij een geur uit het verleden? Waarom is er afkeer? Geeft een geur een onveilig gevoel in je lichaam? En zo ja, waar? Roept een geur op tot reflectie, meditatie en ‘naar binnen gaan’ of roept een geur op tot actie en naar buiten gaan? Al deze vragen kunnen een leidraad zijn.

Tot slot

Er is nog veel meer te vertellen over het gebruik van de geurstoffen van planten en kruiden voor ons welzijn. Je hoeft geen trauma’s of negatieve associaties te hebben om de voordelen van essentiële olien te beleven. Denk aan mijn positieve associaties met Citroenverveine. Ik omring mij nu bijna elke dag met de essentiele olie uit het kruid door er thee van te zetten en daar wordt mijn zenuwstelsel nog steeds erg blij van. Je kan ook op elk moment van de dag genieten van een heerlijke essentiele olie door deze in een lampje te branden en door je kamer of huis te laten verspreiden. Maar let wel op, want pure essentiele oliën zijn zeer geconcentreerde vluchtige materie die bij aanraking met de huid brandwondjes en/of uitslag kunnen veroorzaken. Ook wordt het gebruik van bepaalde etherische olie (zelfs in parfums of blends) afgeraden voor zwangere vrouwen omdat ze een abortieve werking zouden hebben, het gaat dan met name om sterke keukenkruiden zoals Salie, Rozemarijn, Kruidnagel, Kaneel en nog veel meer. Ook kunnen huisdeuren heftig op geuren reageren. Het is daarom van belang je goed in te lezen.

Meer weten over Aromatherapie en essentiele olie? Ik kan het boek ‘Aromecum’ van drs. Harmen Rijpkema ten zeerste aanraden.

Het aromatische feestje dat Lavendel heet

Lavendel balsem zalf Lavandula Lavendin

Ik heb de afgelopen tijd veel gepost over ernstige aandoeningen en fysieke klachten en toen ik vanochtend in rust mijn leven overdacht constateerde ik dat ik vooral enorm zin had om de pracht van de natuur ook weer eens te vieren. De ware vrijgevigheid van al die mooie kruiden. Veel kruiden hebben een behoorlijke handleiding, maar veel ook niet. Binnen die laatste categorie valt Lavendel*. En wat een feestje is dat!

Lavendel (Lavandula angustifolia). Ik vind het een beetje een deftig kruid. Althans, niet als ik de Lavendel hier in de geveltuintjes van de grote stad zie verpieteren door de kou. Maar wel als ik droom over de lavendel velden van de Provence. Lavendel houdt van warmte en droogte, en toch doet ze het hier in Nederland best wel heel erg goed. Ik heb in de lente Lavendel gezaaid en wonder boven wonder begint ze nu op te komen, bij temperaturen die rond het vriespunt schommelen. Dat zegt heel veel over de weerstand die ze aan het licht brengt. Lavendel is een heel krachtig en weerstand verhogend kruid.

Eigenlijk was ik nooit zo’n fan van Lavendel. Ik hou enorm van parfum, maar Lavandin (een variant op Lavendel die in de Franse parfumindustrie veel wordt gebruikt) voert meestal niet de boventoon in mijn parfum collectie. Ik kies liever voor het zwaardere werk, zoals Vanille, Bergamot, Muscus, Cederhout en zowat alle parfums van Guerlain. Maar sinds ik ben begonnen met het maken van mijn eigen verzorgingsproducten op basis van kruiden is Lavendel niet uit mijn spreekwoordelijke laboratorium weg te denken. Lavendel is voor enorm veel dingen geschikt en ik HOU van haar. Of eigenlijk moet ik zeggen ‘hem’, want volgens de magische archetypen is Lavendel een mannelijk kruid, geassocieerd met de planeet Mercurius (communicatie) en met het element lucht. In de tovenarij wordt Lavendel ingezet voor haar volgende eigenschappen: liefde, bescherming, reiniging, vrede en een lang leven.


Wat kan je zoal doen met lavendel?

Misschien heb jij in eerste instantie ook niet zoveel met Lavendel, maar ik hoop dat dit artikeltje van mij jouw mening over Lavendel ook een beetje kan bijstellen. De meest toegankelijke manier om dat te doen is om Lavendel praktisch in te zetten, dan komt hij het beste tot zijn recht, zonder oordeel en intens vrijgevig.

De wijze van verwerken kan per kruid verschillen. Sommige kruiden geven hun inhoudsstoffen het beste af in water, anderen in alcohol of glycerine, en weer anderen in een koude drager olie zoals zonnebloem of amandelolie. Het hangt er dus maar helemaal van af welke inhoudsstoffen van dat specifieke kruid de belangrijkste geneeskrachtige werking bieden voor jou en het doel van jouw verwerking. Veruit de meest geliefde en gebruikte inhoudsstof in Lavendel is de etherische olie, dat is een hormoon achtige afscheiding die de typische smaak en geur aan Lavendel geeft en zorgt voor de desinfecterende werking die zo geliefd is in zeep en shampoo.

Etherische olie & hydrolaat:

Etherische olie kan op verschillende manieren uit de Lavendel plant worden verkregen. Het is het beste oplosbaar in alcohol, plantaardige olie en waterdamp. Uit waterdamp verkregen etherische olie wordt ook wel essentiële olie genoemd. Dit is een ingewikkeld proces waarbij in de laatste stap de etherische olie van waterdamp kan worden gescheiden om de pure etherische olie (zonder drager) heel nauwgezet in te zetten. Etherische olie die (nog) niet van waterdamp is gescheiden wordt een hydrolaat genoemd. Deze hebben beide hun eigen kenmerken en gebruik, maar over het algemeen geldt voor hydrolaten dat ze veiliger inzetbaar zijn omdat ze verdund zijn. Hydrolaten hebben wel alle positieve kenmerken van etherische olie maar werken niet irriterend op de huid en slijmvliezen, hydrolaten worden daarom veel in cosmetica gebruikt.

Etherische olie is dus een middels stoomdestillatie verkregen aromatische essentie van een plant. Ik noem het ook wel de ziel van de plant. Vaak gaat het om een hele lage opbrengst in een hoge concentratie, daarbij is het heel vluchtig (de meeste geurende planten bevatten 0.5% – 3% etherische olie). De naam etherische ‘olie’ is een beetje misleidend want in tegenstelling tot vettige plantaardige olie uit bijvoorbeeld noten en zaden is etherische olie qua samenstelling beter te vergelijken met een hele sterke alcohol; het vervliegt bij aanraking met de openlucht of verhitting en kan zelfs irriterend werken op de huid. Sterker nog, de meeste etherische oliën mogen niet zomaar zonder een draagolie worden aangebracht, laat staan ingenomen. Dit komt omdat etherische olie qua geneeskracht een sterk prikkelende werking heeft, het lost vetten op, desinfecteert, werkt sterk in op ons gemoed en ontkrampend op darmen en zenuwstelsel.

De samenstelling van hormoonachtige afscheidingen kan per plant ook weer sterk verschillen en dit zorgt ervoor dat elke etherische olie zijn of haar eigen handleiding heeft. Aromatherapeuten weten precies welke etherische olie welke samenstelling heeft en kunnen zodanig gepast advies geven over de veiligheid en inzetbaarheid. Aromatherapie gaat ervan uit dat etherische oliën middels geur en sensatie een weldadig effect hebben op lichaam en geest en dat is nog best een hele kunst! Zo is het van groot belang te weten dat sommige etherische oliën dermate stimulerend werken dat zwangere vrouwen deze het beste kunnen vermijden. Denk bijvoorbeeld aan Rozemarijn (Rosmarinus officinalis) of Pepermunt (Mentha x piperita), je zou er dan wellicht voor kunnen kiezen om met een hydrolaat te werken. Maar dan alsnog is voorzichtigheid geboden.

Sommige planten bevatten etherische oliën die in gebruik een stuk veiliger zijn en Lavendel is er daar zeker 1 van. Tea Tree is een andere, daarom wordt de essentiële olie van Tea Tree bij acne direct op de huid aangebracht, met fantastische resultaten! Andere etherische oliën moeten in een drager worden verwerkt en/of mogen met behulp van een diffuser in de lucht worden verspreid om zo hun heilzame werking middels de reuk aan ons hormoonsysteem af te geven. Ook dat geeft hele mooie resultaten als het op Lavendel of andere kalmerende kruiden aankomt.


Lavendel etherische olie in zalf

Juist omdat de etherische olie van Lavendel zo heerlijk ruikt en veilig op de huid kan worden aangebracht wordt het zowel in de aromatherapie als ook in de kruidengeneeskunde veel gebruikt. Lavendel kalmeert ons zenuwstelsel, zorgt voor een goede nachtrust, verhoogt de weerstand, verwijdt de bloedvaten (wat het een goed medicijn tegen hoofdpijn maakt) en heeft een helende werking op huid en slijmvliezen. Ideaal voor een kalmerende welriekende massageolie of een voedende zalf die zowel de huid hydrateert en herstelt als ook rust in het hoofd brengt.

Ik gebruik de etherische olie van Lavendel zelf graag als lekker geurtje in mijn zalven en lippenbalsems. En omdat er een grote geneeskrachtige werking vanuit gaat profiteer ik ook nog eens van de heilzame werking. Ik let er wel op dat de werking van Lavendel aansluit op de zalf die ik heb gemaakt. Zo passen Kamille en Lavendel qua werking goed bij elkaar en voeg ik daarom graag een paar druppels etherische Lavendel olie aan mijn Kamille zalf toe. Kamille zalf is zeer geschikt voor de droge en schrale huid, met name bij de tere huid van babytjes en luieruitslag.

Begin met het maken van een kruidenolie van Kamille

Maak eerst een koud aftreksel van Kamille in een neutrale plantaardige olie zoals Zonnebloem, Amandel of Jojoba. Olijfolie is minder geschikt. Kamille bevat ook veel etherische olie en geeft die goed af in vettige olie, maar daarvoor is wel enig geduld gewenst.

  • Neem een goed gereinigd doorzichtig potje en vul die tot 3/4 met gedroogde Kamille bloemen. Giet hier de olie naar keuze overheen totdat de bloemen net onder staan en sluit af met een luchtdoorlatend doekje en elastiekje erom heen. Plak er een etiket op wat er in het potje zit: <Naam plant en gebruikte delen>, <type olie> en zet er de datum onder.
  • Zet de pot op een lichte, warme plek. Bijvoorbeeld op de vensterbank in de zon. Daarvoor geldt: hoe warmer hoe beter.
  • Roer dagelijks eventjes met een spateltje of lepeltje van bamboe, hout of glas (niet met metaal!) zodat alle kruiden goed onder blijven staan. Na ongeveer een week zal het roeren niet meer nodig zijn omdat de kamille bloemen alle olie hebben opgenomen en dan zakken de bloemetjes vanzelf naar de bodem.
  • Na ongeveer 3/4 weken is de olie klaar, tenzij het winter is en de zon niet genoeg op je potje Kamille olie heeft geschenen, dan is het verstandig het potje nog een paar weken extra te laten staan voor je het afgiet.
  • Neem dan een donker potje en zeef de kruidenolie door een zeef of koffiefilter zodat de Kamille bloemen zelf achter blijven. Neem een nieuw etiket en zet hier de naam, de drager olie en de datum op.
  • De olie is 1 tot 2 jaar houdbaar. Om de houdbaarheid te vergroten kan je er in deze fase al een druppel etherische Lavendel olie in sprenkelen, dat verhoogt de houdbaarheid. Een druppeltje Vitamine E Acetaat of Tarwekiem olie helpt ook enorm om rans te voorkomen.

Je kan ervoor kiezen om de olie een olie te laten. Kamille olie heeft zo haar eigen voordelen, bijvoorbeeld als er sprake is van eczeem of schimmelinfecties op grote oppervlakken van de huid; dan werkt een Kamille olie heerlijk verzachtend. Met een olie kan je dus beter smeren, met zalf stip je beter kleinere plekken aan. Ik gebruik zalf ook liever voor handen en voeten, en m’n gezicht.

Verwerken van de kruiden olie tot een zalf (op basis van bijenwas)

Als je je eigen Kamille olie toch graag tot zalf wil verwerken, dan kan je de volgende stappen doorlopen:

  • Giet je olie over in een pirex maatbeker en zet deze in een pannetje met water op het fornuis (au-bain-marie). Terwijl de olie zachtjes in het water opwarmt en de geur van appeltjes door je huis verspreidt kan je beginnen met het wegen van de bijenwas.
  • Op 200ml olie kan je 20 gram bijenwas aanhouden. Bijenwas doet er even over om compleet te smelten, dus het is verstandig om de olie goed te laten opwarmen (niet laten koken) alvorens je er de bijenwas in kleine brokjes aan toevoegt. Ik vind de gestolde bijenwas druppels van Jojoli daarom erg handig.
  • Roer de bijenwas door de olie met een houten of glazen spateltje tot deze compleet gesmolten is.
  • Voeg op het laatste moment 10 druppels etherische Lavendel olie toe en haal de pirex maatbaker met je (nu nog) vloeibare zalf uit de pan met warm water.
  • Giet je zalf over in een donker potje of een tinnen rondje en wacht een uurtje om de bijenwas de gelegenheid te geven te stollen en af te koelen.

Het resultaat is een boterachtige dikke crème die heerlijk naar grondappeltjes (Kamille) en Lavendel ruikt die je zowel als zalf en lippenbalsem op de schrale, droge en aangedane huid kan aanbrengen. Kamille zalf met Lavendel werkt tevens schimmeldodend en desinfecterend op (brand)wonden. Zo heb je het beste van beide werelden.

20 gram bijenwas op 200ml olie kan een vrij harde zalf opleveren. Als je een iets zachtere substantie ambieert, dan kan je ervoor kiezen tevens 20gram Cacaoboter of Sheabutter toe te voegen. Ook deze kan je in handzaam formaat en voor een goede prijs bij Jojoli kopen.


Lavendel thee en andere lavendel dranken

Etherische olie lost niet goed op in water, maar dat is misschien maar goed ook met het oog op de sterke werking en smaak van lavendel. Je hebt maar een beetje lavendel nodig om een ontzettend smaakvolle toevoeging te doen aan een thee mix of cocktail.

Slaapmix

Lavendel gaat erg snel overheersen als je er een thee van zet, bovendien zijn de bloemetjes behoorlijk bitter. Bedenk dan vooral waar je Lavendel graag voor in wil zetten en welke andere kruiden je aan je thee mix zou kunnen toevoegen om dit resultaten te ondersteunen en de smaak een beetje uit te balanceren. Aangezien Lavendel kalmeert kies ik ervoor om een theelepeltje lavendel aan een pot Valeriaan thee of Citroenmelisse thee toe te voegen. Deze werken alle drie op hun eigen manier kalmerend, waardoor een goede nachtrust vrijwel gegarandeerd is. Het mooie aan de toevoeging van Lavendel in deze mix vind ik dat het zo ontzettend veel smaak afgeeft, heel anders dan Valeriaan bijvoorbeeld, dat een beetje naar zweet ruikt (waar katten dol op zijn overigens!). Valeriaan is wel licht verslavend, dus deze thee mix mag je niet te vaak en te lang achter elkaar drinken.

Lavendel siroop

Door water en honing in gelijke delen met elkaar aan de kook te brengen en hier een paar eetlepels lavendel aan toe te voegen verkrijg je een zoet Lavendel extract dat goed kan worden gebruikt in mixers voor cocktails en mocktails. Bijvoorbeeld als smaakmaker in een Gin & (Vlierbloesem) Tonic of een glaasje bubbels. Hieronder een foto van de Lavendel cordial die ik een aantal weken had gemaakt, bovenop drijft een takje Rozemarijn. Het geheel was intens bloemig en maakt vrolijk (niet alleen door de alcohol).


Parfum, potpourri & kussen spray

Ik noemde eerder al het veelvuldige gebruik van Lavendel in de parfumindustrie. De Lavendel die hiervoor met name in de Provence wordt gekweekt is een gecultiveerde soort die bijzonder hoog is in de aanwezigheid van etherische olie. Deze Lavendel wordt in geurkussentjes en potpourri ook veel gebruikt, tevens om haar kalmerende kwaliteiten. Maar ook omdat Lavendel reinigend werkt en dus de lucht zuivert.

Ikzelf ben geen enorme fan van de geur van Lavendel, dus als ik de voordelen van Lavendel wil benutten dan mix ik het nog steeds graag met andere geurende planten en vruchten. Mijn favoriet is een spray van Bergamot, Robertskruid en Lavendel. Deze spray maak ik op basis van 1/5 ethanol (95% alcohol) en 4/5 gedestilleerd water, waar ik 5 druppels etherische olie van deze 3 kruiden aan toevoeg. De spray kalmeert, zuivert de lucht, maakt vrolijk en werkt ontkrampend. Ik spray het graag op m’n kussen voordat ik ga slapen.

Suggesties nodig voor de aanschaf van een goede en betrouwbare etherische Lavendel olie? Ga niet voor goedkoop, maar kies voor kwaliteit. Goede en duurzame producenten zijn: o.a. Doterra, Primavera, Farfalla & Tisserand.

* Let op: Essentiële olie van Lavendel is voor veruit de meeste mensen veilig direct op de huid aan te brengen. De basis verbinding is Linalool, dit is een Ester die de onmiskenbare geur aan Lavendel geeft en in mindere mate ook in Bergamot en Koriander aanwezig is. Echter kan het zo zijn dat Linalool bij sommige mensen een allergische reactie geeft, daarom is het in alle gevallen raadzaam om altijd eerst een beetje etherische Lavendel olie op een klein plekje van de huid uit te proberen of direct contact met de huid gewoon geheel te vermijden.

Winterkruiden die je immuunsysteem boosten

Anijszaad Kaneel en Nootmuskaat

Ik hou van de winter. Eigenlijk heb ik me dat dit jaar pas echt gerealiseerd, en het is nog niet eens echter winter, de winter zonnewende laat nog een paar weekjes op zich wachten. Maar ik ben er klaar voor. Ik zie overal magie, de lucht is fris en knapperig en ik heb het rijk vaak voor mezelf alleen. Elke dag maak ik een lange wandeling, weer of geen weer, en haal diep adem terwijl ik langs de kale takken wandel. De kale takken die zich als longblaasjes naar het firmament oprichten.

Ik realiseer me terdege dat er veel mensen zijn voor wie de aanstaande winter minder vreugdevol is, het is vroeg donker en te koud en nat om buiten iets leuks te doen. Winter dipjes liggen dan al gauw op de loer. ‘Toevallig’ vond ik vorige week bij de antiquariaat het boek ‘De Kleine Dokter’, een zeer gedateerd maar nog steeds relevant boek van de Zwitserse natuurarts A.Vogel, bij jullie wellicht bekend. In De Kleine Dokter haalt Vogel het belang van ‘de frisse neus’ aan. Want zuurstof en licht hebben we nou eenmaal nodig, en als je de hele dag binnen zit dan adem je je eigen uitgeademde koolstofdioxide weer in. Dus! Lieve mensen, ga alsnog lekker de paden op, de lanen in. Voor ons immuunsysteem is het uiteindelijk ook beter om ons lichaam aan de elementen over te leveren. Een koutje vat je niet zo 1-2-3, en er zijn gelukkig talloze manieren om je immuunsysteem preventief te boosten.

De winterkruiden die ons immuunsysteem boosten zijn niet on-toevallig tevens de kruiden die je steevast in onze winterkost tegenkomt, denk aan Kruidnagel, Nootmuskaat, Rozemarijn, Salie, Anijszaad, Kaneel, Mosterd. Gerechten die met deze kruiden worden bereid noemen we daarom comfortfood, ze laten ons zowel lichamelijk als geestelijk comfortabel voelen. Maar hoe komt dat eigenlijk?

Kruiden die rijk zijn aan etherische of essentiële olie

Met name Kaneel, Kruidnagel, Anijs en Tijm bevatten heel veel essentiële olie (of etherische olie, betekend beide hetzelfde). Essentiële olie geeft de intense en herkenbare geur aan deze en vele andere kruiden, met als onderscheidende factor dat Kaneel, Kruidnagel, Anijs en Tijm vooral Fenolen bevatten. Fenolen zijn moleculen met de grootste antibacteriële werking, waardoor het ook wel een natuurlijk antibioticum wordt beschouwd.

Fenolen zijn tevens sterk parasiet- en schimmeldodend. Oregano, nog zo’n kruid, wordt daarom vaak ingezet als anti-parasitaire kuur, waarbij de darmen worden gezuiverd. En aangezien de spijsvertering en ons immuunsysteem nauw met elkaar verbonden zijn is dit tevens erg goed voor onze weerstand. Geen wonder dus dat dit typische keukenkruiden zijn, ze smaken niet alleen heerlijk maar zijn ook nog eens ontzettend gezond. Er is wel enige voorzichtigheid geboden, want fenolen zijn zo krachtig dat ze bij langdurig en veelvuldig gebruik een epileptisch insult kunnen veroorzaken. Ook bij zwangere vrouwen zijn deze kruiden niet aan te raden, omdat ze een dermate uitdrijvende werking hebben dat ze abortief kunnen zijn.

‘Cranberry-sauce’ met kaneel en kruidnagel is een typisch winterse garnering waar ons immuunsysteem erg blij van wordt, en dat komt niet alleen door de hoge Vitamine C in de cranberries.

Wintergroen en weerbarstig

Geloof het of niet, maar die mooie spar of dennenboom die jouw huis in deze donkere dagen van gezelligheid voorziet is geneeskrachtig. Je ziet en voelt het eigenlijk al aan het prikkerige van de naalden en de weerstand van de boom zelf, die ondanks de koude temperatuur de winter overleeft. De dennenboom is weerbarstig. Dit zegt tevens iets over de werking op ons lichaam, ze verhoogd de weerstand.

Naaldbomen bevatten naast etherische olie (in dit geval met name monoterpenen) ook heel veel Vitamine C, pinicrine (een bitterstof) en looistoffen. Deze inhoudsstoffen tezamen zorgen ervoor dat een thee of tinctuur van de dennenknoppen slijmoplossend en algeheel desinfecterend werkt. De spar, den en larix zijn alle drie ideaal om preventief in te zetten, maar vooral ook wanneer een verkoudheid in een gevorderd stadium is; Bij bij- en voorhoofdsholte ontsteking, infecties van de luchtwegen, bronchitis en amandelontsteking.

Een zalf van den of spar werkt tevens heilzaam op de geïnfecteerde en aangedane huid. Het stimuleert de bloedcirculatie en reinigt het bloed, waardoor de huid zich van binnen uit kan herstellen. Ook de mentale kant wordt door naaldbomen van haar vrijgevigheid voorzien. De geur van spar of den zorgt voor een betere doorbloeding van de hersenen en werkt algeheel ontkrampend/kalmerend op het zenuwstelsel. Bij verkoudheid of griep zorgt dit ervoor dat de slaap wordt bevorderd, waardoor het herstel proces zich kan aandienen.

Ik geniet zelf erg graag van etherische dennen olie in een brandertje, samen met een warme kop thee.